1. Hiện tượng hóa lỏng hàng rời là gì?
Hóa lỏng hàng rời (Cargo Liquefaction) là hiện tượng một số loại hàng rời dạng hạt hoặc dạng mịn bị mất tính ổn định, chuyển sang trạng thái gần giống chất lỏng khi chịu tác động của rung động, dao động và chuyển động liên tục trong quá trình vận chuyển bằng đường biển.
Hiện tượng này thường xảy ra đối với các loại hàng có khả năng giữ ẩm như quặng tinh, quặng niken, tinh quặng đồng và một số loại khoáng sản khác.
Khi hàng hóa bị hóa lỏng, sự dịch chuyển khối hàng có thể làm thay đổi trọng tâm của tàu, gây mất ổn định nghiêm trọng và tiềm ẩn nguy cơ nghiêng hoặc lật tàu.


2. Nguyên nhân và điều kiện gây hóa lỏng:
Hiện tượng hóa lỏng thường liên quan đến các yếu tố:
-
Hàm lượng độ ẩm: Khi độ ẩm trong hàng hóa vượt quá giới hạn cho phép, khả năng duy trì trạng thái ổn định của khối hàng bị suy giảm.
-
Đặc tính hạt hàng: Kích thước, hình dạng và thành phần hạt ảnh hưởng đến khả năng giữ nước và tính ổn định của hàng hóa.
-
Tác động cơ học: Rung động và chuyển động của tàu làm các hạt hàng sắp xếp lại, khiến áp lực nước trong các khoảng rỗng giữa hạt tăng lên.
3. TML và FMP – Hai thông số kỹ thuật quan trọng:
Trong giám định hàng rời có nguy cơ hóa lỏng, hai thông số cần đặc biệt quan tâm là:
-
TML (Transportable Moisture Limit): Giới hạn độ ẩm vận chuyển, là mức độ ẩm tối đa được phép để hàng hóa có thể vận chuyển an toàn theo quy định áp dụng.
-
FMP (Flow Moisture Point): Điểm độ ẩm chảy, là hàm lượng độ ẩm tại đó mẫu hàng bắt đầu thể hiện trạng thái chảy trong điều kiện thử nghiệm quy định.
Theo Bộ luật IMSBC, đối với hàng rời thuộc Nhóm A có nguy cơ hóa lỏng, hàm lượng độ ẩm khi xếp hàng phải được kiểm soát, không vượt quá TML.
Thông thường, TML được xác định bằng 90% FMP đối với các loại hàng áp dụng phương pháp thử Flow Table Test. Tuy nhiên, cần sử dụng phương pháp thử phù hợp với từng loại hàng theo quy định IMSBC.

4. Vai trò của giám định viên trong kiểm soát nguy cơ hóa lỏng:
Trong quá trình giám định hàng rời trước và trong khi xếp hàng, giám định viên cần chú trọng:
-
Kiểm tra tình trạng thực tế của hàng hóa, phát hiện dấu hiệu ẩm ướt bất thường, đóng bánh hoặc phân tầng.
-
Lấy mẫu đại diện tại các vị trí và thời điểm phù hợp để xác định độ ẩm.
-
Kiểm tra các chứng thư thử nghiệm về FMP, TML và chứng nhận độ ẩm của lô hàng.
-
Đối chiếu kết quả kiểm tra với yêu cầu của Bộ luật IMSBC và hồ sơ hàng hóa.
-
Ghi nhận, báo cáo các dấu hiệu bất thường có thể ảnh hưởng đến điều kiện xếp hàng và an toàn vận chuyển.
5. Kết luận:
Kiểm soát độ ẩm và đánh giá nguy cơ hóa lỏng là một trong những nội dung quan trọng trong công tác giám định hàng rời vận chuyển bằng đường biển. Việc lấy mẫu đúng phương pháp, xác định chính xác các thông số kỹ thuật và kiểm tra hồ sơ hàng hóa góp phần hạn chế rủi ro, bảo đảm an toàn cho tàu và hàng hóa trong suốt hành trình.
ANA INSPECO cung cấp dịch vụ giám định hàng hóa, lấy mẫu và kiểm tra các chỉ tiêu chất lượng theo yêu cầu, hỗ trợ khách hàng trong công tác kiểm soát hàng hóa và đánh giá các rủi ro liên quan đến vận chuyển đường biển.