Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam bổ sung nhiều quy định về sử dụng năng lượng sạch, kiểm soát khí thải và phát triển hạ tầng cảng xanh, tạo cơ sở pháp lý thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa.
Tăng cường quy định về bảo vệ môi trường hàng hải
Trước yêu cầu giảm phát thải và phát triển vận tải biển bền vững, dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam do Bộ Xây dựng lấy ý kiến đã bổ sung nhiều quy định liên quan đến bảo vệ môi trường và sử dụng năng lượng hiệu quả.
Theo dự thảo, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa có trách nhiệm tuân thủ quy định về bảo vệ môi trường, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu.
Đáng chú ý, các hoạt động khai thác cảng biển, cảng thủy nội địa, vận hành tàu thuyền và hoạt động đóng mới, sửa chữa, hoán cải, phá dỡ phương tiện đều phải đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường.
Các nội dung được chú trọng bao gồm kiểm soát chất thải, khí thải, phòng ngừa sự cố môi trường, quản lý nước dằn và cặn nước dằn tàu, cũng như kiểm soát các hệ thống chống hà độc hại.

Phát triển cảng xanh và phương tiện sử dụng năng lượng sạch
Một trong những định hướng quan trọng của dự thảo là phát triển hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa theo hướng xanh và thông minh.
Các dự án đầu tư xây dựng, cải tạo và nâng cấp cảng được định hướng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, đồng thời khuyến khích phát triển hạ tầng phục vụ chuyển đổi năng lượng.
Một số giải pháp đáng chú ý gồm:
-
Đầu tư hệ thống cấp điện từ bờ cho tàu thuyền khi neo đậu tại cảng.
-
Phát triển trạm sạc điện và hệ thống cung ứng nhiên liệu thay thế.
-
Ứng dụng năng lượng tái tạo và công nghệ sạch trong hoạt động cảng biển.
-
Xây dựng cơ sở tiếp nhận, thu gom, phân loại và xử lý chất thải từ tàu thuyền.
-
Khuyến khích đóng mới, hoán cải phương tiện sử dụng điện, nhiên liệu thay thế và công nghệ tiết kiệm năng lượng.
Bên cạnh đó, các cảng, bến và cơ sở dịch vụ hàng hải cũng được định hướng cải tạo máy móc, thiết bị và phương tiện khai thác nhằm giảm tiêu thụ năng lượng và hạn chế phát thải.

Tiệm cận các tiêu chuẩn và công ước quốc tế
Việc hoàn thiện khung pháp lý về môi trường hàng hải cũng hướng tới nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Trong đó, có những công ước quan trọng của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) như:
-
MARPOL: Công ước quốc tế về ngăn ngừa ô nhiễm từ tàu biển.
-
AFS: Công ước quốc tế về kiểm soát các hệ thống chống hà độc hại của tàu.
-
BWM: Công ước quốc tế về kiểm soát và quản lý nước dằn và cặn nước dằn của tàu.
Các quy định này tạo cơ sở để tăng cường kiểm soát ô nhiễm từ hoạt động tàu biển, quản lý chất thải và nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường của các đơn vị tham gia chuỗi vận tải hàng hải.
Dự thảo cũng giao Chính phủ quy định chi tiết các yêu cầu kỹ thuật và lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính, bảo đảm khả năng cập nhật phù hợp với thực tiễn phát triển của ngành.
Hướng tới ngành hàng hải phát triển bền vững
Việc xây dựng hành lang pháp lý cho chuyển đổi xanh không chỉ đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động khai thác tàu và cảng biển mà còn thúc đẩy doanh nghiệp trong ngành từng bước đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản lý môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Trong bối cảnh ngành vận tải biển toàn cầu ngày càng chú trọng giảm phát thải, phát triển cảng xanh và sử dụng năng lượng sạch, việc hoàn thiện các quy định pháp luật được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi của ngành hàng hải Việt Nam.
Đây cũng là xu hướng quan trọng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống cảng biển, doanh nghiệp vận tải và các đơn vị cung cấp dịch vụ hàng hải trong chuỗi logistics quốc tế.
Nguồn: Báo Xây dựng